NIK chroni porządek prawny RP

Temat kluczowego miejsca kontroli państwowej we współczesnej demokracji powraca ostatnio często, co związane jest ze stuleciem odrodzonej państwowości polskiej. Nigdy bowiem dość przypominania, że działalność władzy publicznej - zarówno centralnej, jak i samorządowej - i sposób, w jaki gospodaruje ona publicznymi środkami, musi podlegać ścisłej kontroli. Organem, który w imieniu społeczeństwa tę kontrolę sprawuje, jest w Polsce właśnie Najwyższa Izba Kontroli, konstytucyjny audytor, wyposażony w prawo zgłaszania propozycji ulepszeń w funkcjonowaniu państwa poprzez wnioski de lege ferenda.

Wykład specjalny Prezesa NIK dla studentów KUL w ramach cyklu "Pro publico bono - KULtura człowieka i społeczeństwa"
Obywatele mają prawo żyć w państwie praworządnym, przejrzyście i gospodarnie zarządzanym. Mają prawo mieć do tego państwa zaufanie. NIK skutecznie pomaga to zaufanie budować poprzez kontrole finansowe, dotyczące wykonania budżetu państwa, kontrole zgodności realizacji zadań z obowiązującymi wymogami oraz kontrole wykonania zadań, badające skuteczność i efektywność działania kontrolowanych organów i jednostek.
Konstytucja stanowi, że NIK odpowiada tylko przed Sejmem. Podległość ta dotyczy jedynie raportowania o swej działalności, bo sposób dochodzenia do ustaleń kontroli i wnioski z nich wywodzone należą do wyłącznych kompetencji samej Izby.

Prezes NIK wpisuje się do księgi pamiątkowej KUL i udziela wywiadu lokalnym mediom
O randze, jaką u zarania nowoczesnej państwowości polskiej przywiązywano do kontroli państwowej, świadczy fakt, że Izba była wśród pierwszych instytucji powołanych w II RP. Ustrój odradzającej się Rzeczypospolitej zyskiwał w ten sposób organ nowoczesny, a zarazem kontynuujący ideę pielęgnowaną od czasów Rzeczpospolitej Obojga Narodów - ideę fundamentalnej potrzeby kontrolowania finansów państwa, mających swe źródło przecież poprzez zbiorowy wysiłek obywateli.
Wspólna historia Polski i Izby potwierdziły, że jedna bez drugiej nie mogłaby funkcjonować. NIK poprzez umocowanie konstytucyjne stanowi jeden z filarów państwa prawa i może należycie wykonywać swoje ustawowe powinności wobec obywateli. Państwo dzięki Izbie otrzymuje precyzyjny, wiarygodny, wnikliwie sporządzony obraz własnego funkcjonowania w różnych sferach i o różnej skali. Obywatele państwa mogą dzięki temu dowiedzieć się, jak realizowany jest interes publiczny - także w sferach bardzo namacalnych, jak ochrona bezpieczeństwa, zdrowia czy praw człowieka. Wiele kontroli NIK odbiło się szerokim echem w mediach, a sformułowane w efekcie tych kontroli wnioski pokontrolne, zrealizowane następnie przez właściwe organy administracji, pomogły odesłać wiele negatywnych zjawisk w życiu publicznym do historii.