Dokładnie rok temu (w lipcu 2018 roku) w Oddziale ZUS w Lublinie oficjalnie rozpoczął działanie Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych. – To zespół pracowników, którzy obsługują emerytury i renty na podstawie przepisów międzynarodowych. Odpowiadają za przyznawanie polskich świadczeń osobom, które mieszkają w Irlandii oraz które mieszkają w Polsce, a mają okresy pracy polskiej i irlandzkiej – mówi Piotr Waszak, dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie. Od kwietnia wydział dodatkowo obsługuje część spraw związanych z pracą w Niemczech oraz świadczeniami dla Polaków mieszkających w Niemczech. W sumie w ciągu ostatniego roku przyjął ponad 4,4 tys. wniosków o przyznanie emerytur i rent lub przeliczenie ich wysokości. Wydział przygotowuje też dokumenty, potrzebne ubezpieczycielom z innych państw do przyznania zagranicznych świadczeń. W ciągu ostatniego roku przygotował 654 takie formularze. – Spraw międzynarodowych z roku na rok jest coraz więcej, bo w wiek emerytalny wchodzą kolejne pokolenia emigrantów – dodaje Waszak.
Nowy system wymiany danych z zagranicą
Żeby wyliczyć emeryturę czy rentę na podstawie przepisów międzynarodowych, ZUS musi wymieniać się informacjami ze swoimi odpowiednikami za granicą. Dotychczas odbywało się to papierowo, a sprawy ciągnęły się nawet do kilku miesięcy, gdy ubezpieczony pracował w kilku krajach. Postępowania przyspieszą dzięki EESSI, czyli systemowi Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego. ZUS wdrożył go 1 lipca. Jest jedną z pierwszych instytucji w Europie gotową do wymiany danych za pomocą tego systemu.
Elektroniczna wymiana obejmuje informacje niezbędne do przyznawania świadczeń międzynarodowych (emerytur, rent, zasiłków i odszkodowań) i rozstrzygania, w którym kraju pracownik lub przedsiębiorca powinien być ubezpieczony. – EESSI to prawdziwa rewolucja, która przenosi komunikację między europejskimi instytucjami publicznymi do świata łączności elektronicznej. To ogromny krok naprzód, który przyspieszy weryfikację uprawnień i wypłatę świadczeń – podkreśla prof. Gertruda Uścińska, prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. System pomoże również w skuteczniejszym dochodzeniu zaległych składek od osób mieszkających za granicą.
EESSI ułatwi współpracę między 15 tysiącami instytucji z 32 europejskich krajów. Co roku wymieniają się one nawet 900 milionami komunikatów. Szacuje się, że ZUS w ramach systemu elektronicznej wymiany informacji otrzyma rocznie ponad 119 tys. i wyśle około 1,14 mln dokumentów.
Komisja Europejska szacuje, że obecnie do 17 mln obywateli państw unijnych mieszka w innym państwie członkowskim niż kraj pochodzenia. A około 2 mln osób pracuje lub studiuje w jednym kraju, mieszkając w innym.

Małgorzata Korba
rzecznik ZUS w województwie lubelskim