W małopolskim Toporzysku, uroczej miejscowości leżącej kilkanaście kilometrów od Babiej Góry, właśnie trwają ostatnie przygotowania. Stacjonujący tutaj Szwadron Toporzysko wraz z członkami Stowarzyszenia Kawaleria pakują właśnie tablice ze zdjęciami i wojskowymi mapami, a także zabezpieczają przed transportem kawaleryjskie rekwizyty. Kilka kroków dalej w stajni konie w spokoju przeżuwają paszę nim transportem kołowym wraz z kawalerzystami  pojadą do Czerwonego Boru w województwie podlaskim.
To tam zacznie się konna wyprawa śladami Pułku 3. Strzelców Konnych „Wrześniowy Szlak 1939 – 2019”.
„Właśnie w Czerwonym Borze na bojowy szlak równo 80 lat temu wyruszyli kawalerzyści Pułku. Przez kolejne 33 dni pokonali około 700 kilometrów, po drodze wdając się w liczne walki z niemieckim najeźdźcą. Kawalerzyści dzielnie bronili polskiej ziemi, a coraz mocniej odczuwalne braki w uzbrojeniu starali się nadrobić taktycznym sprytem, poświęceniem i przede wszystkim odwagą” – mówi Dariusz Waligórski, rotmistrz kawalerii ochotniczej -pomysłodawca i koordynator Wrześniowego Szlaku. „Dziś chcemy upamiętnić postawę Pułku i przywrócić im należyte miejsce w historii. Jako tych, którzy walczyli do końca” – dodaje Waligórski.
Wyprawa będzie miała więc wymiar rekonstrukcyjny oraz edukacyjny. Ten pierwszy zostanie zrealizowany dzięki wiernemu odtworzeniu przez 40 kawalerzystów bojowego szlaku Pułku. Przez kilka miesięcy Dariusz Waligórski wraz z dowódcami ochotniczych oddziałów analizowali historyczne mapy i planowali trasę. Prowadzili też rozmowy z samorządami, by w wybranych gminach – tam, gdzie Pułk stoczył swoje bitwy – zorganizować uroczyste złożenie kwiatów i oddać hołd patriotom. Kawalerzystów – oczywiście ubranych w historyczne mundury i wyposażonych tak, jak było to 80 lat temu – spotkać będzie można na trasie Czerwony Bór – Wola Gułowska od 3 września do 6 października.
Ale „Wrześniowy Szlak” to także zakrojona na szeroką skalę edukacja historyczna. W dziesięciu wybranych lokalizacjach kawalerzyści rozbiją obozowiska, do których zaproszą lokalne społeczności, turystów i wszystkich zainteresowanych. „W obozowiskach obejrzeć będzie można spektakularne pokazy kawaleryjskie, uczestniczyć w zajęciach edukacyjnych oraz wraz z przewodnikiem obejrzeć wystawę o szlaku bojowym Pułku” – zachęca Dariusz Waligórski. Terminy zarezerwowały już okoliczne szkoły, które takimi żywymi lekcjami historii uzupełnią swoje zajęcia.
Finał wyprawy to Wola Gułowska, gdzie po 33 wyczerpujących dniach wędrówki, starć z okupantem i codziennego niepokoju kawalerzyści 3. Pułku, już niemal bez amunicji czy pożywienia, pochowawszy wcześniej kilkudziesięciu towarzyszy broni i stoczywszy jeszcze walkę w Kalinowym Dole, zostali rozbici. „To miejsce dla nas szczególne. Chcemy zwrócić na nie uwagę Polaków, by dowiedzieli się, do jak dramatycznych zajść tutaj doszło” – podkreśla Dariusz Waligórski. „Razem z lokalnymi władzami oraz Wojskiem Polskim zorganizujemy tutaj widowiskową defiladę. Na miejscu będą nie tylko konie, ale również ciężki wojskowy sprzęt, w tym będące dumą naszej armii czołgi Leopardy” – mówi rotmistrz.
Zwieńczeniem ponadmiesięcznego przedsięwzięcia będzie przedpremierowy pokaz filmu „Ostatni Bój”. To wyreżyserowana przez Grzegorza Gajewskiego historyczna epopeja o losach żołnierzy Pułku, będąca jednocześnie pierwszą produkcją im poświęconą.
Wyprawa współfinansowana jest ze środków Ministerstwa Obrony Narodowej, środków Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, przez Narodowy Instytut Wolności ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014-2020 oraz ze środków Programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Niepodległa – Polska Stulecie Odzyskania Niepodległości”.
Mecenasem wyprawy jest Totalizator Sportowy.
Partnerem strategicznym jest Wojsko Polskie.
HARMONOGRAM KONNEJ WYPRAWY WRZEŚNIOWY SZLAK
DATA- DO POŁUDNIA -PO POŁUDNIU- WIECZÓR - UWAGI
01.09 02.09 -Toporzysko – Czerwony Bór -1 transport koni i sprzętu – Czerwony Bór, Czerwin
03.09 -Czerwony Bór -Budowa obozowiska w Czerwinie
04.09 -Udział w uroczystościach Czerwony Bór -Budowa obozowiska w Czerwinie
05.09 -dotarcie do m. Piski -dotarcie do Czerwina -Czerwin Budowa obozowiska w Czerwinie
przemarsz Czerwony Bór – Piski
zajęcia edukacyjne w m. Piski, przemarsz Piski - Czerwin
06.09 -Czerwin -Czerwin -Czerwin -zajęcia edukacyjne
wieczorem biesiada?
07.09 -Siedlce
08.09 -Czerwin -Czerwin -Śniadowo -Msza św. w kościele, złożenie kwiatów pod pomnikiem, apel pamięci na cmentarzu. Pokazy kawaleryjskie – piknik
Wymarsz z Czerwina 16.00 – 17.00
Dotarcie do Śniadowa 20.00
09.09 -Śniadowo -Śniadowo -Śniadowo -zajęcia edukacyjne
10.09 -Śniadowo/Truszki -Śniadowo -Szumowo -zajęcia edukacyjne w Śniadowie
uroczystości w Truszkach i piknik w Truszkach 2 plutony
przemarsz ze Śniadowa do Szumowa 17.00- 20.00
11.09 -Szumowo -Szumowo -Szumowo -zaj. edukacyjne, pokaz galowy, biesiada
12.09 -w marszu -Wysokie Mazowieckie -Stokowisko (nocleg)-przemarsz Szumowo – Wysokie Mazowieckie, pokaz kawaleryjski Wysokie Mazowieckie, przemarsz Wysokie Mazowieckie - Stokowisko
13.09 -Stokowisko -Stokowisko -Olszewo -odpoczynek do południa, po południu przemarsz Szumowo – Olszewo
14.09 -Olszewo -Olszewo -Olszewo do południa odpoczynek, wieczorem pokazy kawaleryjskie, udział w rekonstrukcji
15.09 -Hodyszewo -Hodyszewo -Olszewo -udział w mszy św. w Hodyszewie, apel pamięci na cmentarzu
16.09 -Olszewo -Olszewo -Olszewo -zajęcia edukacyjne
wymarsz do Koźlików
17.09 -przemarsz Koźliki – Narew. Zajęcia edukacyjne w Narwi
w marszu do Koźlików
18.09 -zaj. edukacyjne w Narwi, przemarsz do Hajnówki
w marszu do Narewki, nocleg Narewka
w marszu do Borysówki, nocleg w Borysówce
19.09-HAJNÓWKA -Hajnówka (odpoczynek)
zaj. edukacyjne w Narewce, popołudniu przemarsz do Hajnówki
zaj. edukacyjne w Borysówce, po południu przemarsz do Hajnówki
20.09 -Hajnówka -Hajnówka -Hajnówka -zaj. edukacyjne,
do południa odpoczynek, po południu -zaj. edukacyjne.
21.09 -Hajnówka -Hajnówka -Bachmaty -msza św. Apel Pamięci pod pomnikiem w Hajnówce, przemarsz na stadion leśny, pokazy kawaleryjskie, piknik wojskowy. Po południu przemarsz do Bachmatów
22.09 -Bachmaty -Bachmaty -Bachmaty -do południa udział w mszy św. pieszo, po południu pokaz szwadronu, odpoczynek
23.09 -W marszu -W marszu -Czartajew -w marszu do Czartajewa, po drodze -zaj. edukacyjne w Kleszczelach, wieczorem pokaz musztry w Czartajewie, ognisko
24.09 -Czartajew -Czartajew -Mielnik -do południa -zaj. edukacyjne, po południu przemarsz do Mielnika
25.09 -Mielnik -W marszu -Roskosz -przeprawa przez Bug i przemarsz do Roskoszy
26.09 -Roskosz -Roskosz -Roskosz -zaj. edukacyjne, wieczorem ognisko
27.09 -Biała Podlaska    
28.09 -w marszu
29.09 -Łęczna -w marszu
30.09 -Łęczna -Łęczna -Łęczna    
01.10 -Łęczna -19BZ Lublin -W marszu -w marszu
02.10 -W marszu -W marszu -Kock
03.10 -Kock -Kock -Kock -zaj. edukacyjne, pokaz galowy, biesiada
04.10 -Kock -Kock -W marszu Wola Gułowska -zaj. edukacyjne, po południu przemarsz do Woli Gułowskiej, wieczorem odsłonięcie pomnika w Kalinowym Dole, bankiet
05.10 -Wola Gułowska -Wola Gułowska -Wola Gułowska -manewry, próba pokazów, wieczorem premiera filmu, biesiada
06.10 -Wola Gułowska -Wola Gułowska -Wola Gułowska -do południa przygotowania do uroczystości, w południe polowa msza św. uroczystości patriotyczno wojskowe, defilada, pokazy. Apel kończący Wrześniowy Szlak. 1 transport koni, ludzi i sprzetu
07.10 -2 transport koni i sprzętu
08.10 -3 transport koni i sprzętu ?
KONNA WYPRAWA „WRZEŚNIOWY SZLAK II” 1939 - 2019
INFORMACJE OGÓLNE
Odtworzenie 700 kilometrowego szlaku walk Pułku 3 Strzelców Konnych oraz Suwalskiej i Podlaskiej Brygady Kawalerii z okresu Kampanii Jesiennej Wojny Polskiej 1939r,
w 80 rocznicę wybuchu II Wojny Światowej.
Organizator: Stowarzyszenie KAWALERIA – Szwadron Toporzysko w barwach Pułku 3 Strzelców Konnych, 34-240 Jordanów, Toporzysko 454, tel: 182873832, 604690489, biuro@toporzysko.pl
Cel Wyprawy: Oddanie hołdu poległym i zmarłym żołnierzom - kawalerzystom, upamiętnienie walk stoczonych przez kawalerzystów 80 lat temu, edukacja społeczeństwa a zwłaszcza młodzieży na temat kampanii jesiennej 1939r, odkłamywanie historii, urozmaicenie i uświetnienie lokalnych obchodów 80 rocznicy wybuchu II WŚ (poruszamy się zgodnie z historycznym terminarzem walk – stąd we wszystkich miejscowościach na trasie jesteśmy w dokładną rocznicę tamtych wydarzeń), edukacja patriotyczna społeczeństwa a zwłaszcza młodzieży na przykładzie zarówno postaci – bohaterów z przed 80 lat, jak również przez kontakt z rówieśnikami w mundurach zarówno kawalerii ochotniczej jak i żołnierzy WP. Ugruntowanie postaw współczesnych kawalerzystów – ochotników, uczestników wyprawy, odnalezienie „korzeni” przez współczesnych żołnierzy WP.
Sposób osiągnięcia celów: obozowiska, wystawy, pokazy, zajęcia edukacyjne, rekonstrukcje, spotkania, rozmowy, przemarsze, wydawnictwa.
Termin Wyprawy: 2 września 2019 r. – 6 października 2019r.
Trasa Wyprawy: Biegnie przez teren trzech województw: mazowieckiego, podlaskiego i lubelskiego. Rozpoczyna się na stacji kolejowej Czerwony Bór, gdzie P3SK dotarł transportem kolejowym ze swojego garnizonu w Wołkowysku. Dalej wiedzie przez Czerwin, Dzwonek, Truszki, Śniadowo, Zambrów, Hodyszewo, Olszewo, Narew, Białowieżę, Hajnówkę (Kalenkowicze, które z zrozumiałych powodów musimy ominąć – Białoruś), Mielnik, Biała Podlaska, Kijany, Lubartów, Kock, Wola Gułowska i Kalinowy Dół. W trakcie wyprawy musimy trzykrotnie przeprawić się przez Narew, po jednym razie przez Bug, Wieprz i Tyśmienicę. Łączna długość szlaku walk Pułku to prawie 700 km.
Uczestnicy Wyprawy: Kawalerzyści ochotnicy, żołnierze batalionu dowodzenia strzelców konnych 15 GBZ, zaproszeni goście.
Struktura Organizacyjna Wyprawy: W wyprawie uczestniczy 40 – 50 konny szwadron kawalerii podzielony na 3 plutony, składające się z 2 – 3 sekcji.
Dowódca Wyprawy – rtm. kaw. och. Dariusz Waligórski
Z-ca Dowódcy – por. kaw. och. Mirosław First
Kwatermistrz – mł. chor. WP Sławomir Łata
Dowódca I Plutonu – chor. kaw. och. Filip Ślęczek
Dowódca II Plutonu – chor. kaw. och. Zbigniew Seibt
Dowódca III Plutonu – rotacyjnie oficerowie kaw. och. z Szwadronu Przybocznego 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich
Dowódca plutonu logistycznego - batalion dowodzenia strzelców konnych 15 GBZ
Wraz z nami w wyprawie weźmie udział pododdział składający się z żołnierzy - strzelców konnych batalionu dowodzenia 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej, który dziedziczy tradycje naszego Pułku.

Przemysław Zieliński