Zgodnie decyzją wykonawczą Rady (UE) 2019/310 od 1 marca 2022 r. wygaśnie upoważnienie dla Polski do stosowania obligatoryjnego mechanizmu podzielonej płatności (MPP) do towarów i usług wymienionych w załączniku do tej decyzji. Nie oznacza to jednak, że wygasa obowiązek stosowania MPP.
Sprawozdanie
W kwietniu 2021 r. Polska przedłożyła Komisji Europejskiej sprawozdanie na temat ogólnego wpływu MPP na poziom oszustw związanych z VAT oraz na podatników, których ten środek dotyczy. Przedłożenie sprawozdania w terminie 18 miesięcy od wejścia w życie w Polsce tego rozwiązania było niezbędnym i kluczowym warunkiem do ubiegania się przez Polskę o przedłużenie stosowania MPP.
Konkluzje wynikające z przeprowadzonej analizy funkcjonowania tego mechanizmu wskazały, że przyczynił się on m.in. do: zwiększenia poboru VAT, szybszego dokonywania zwrotów VAT oraz uwalniania środków z rachunków VAT, zmniejszenia obciążeń administracyjnych i kosztów po stronie przedsiębiorców jak również wzrostu pewności obrotu gospodarczego.
Wniosek derogacyjny
W lipcu 2021 r. do KE został skierowany wniosek derogacyjny o przyznanie upoważnienia do stosowania obligatoryjnego MPP przez kolejne 3 lata, tj. od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2025 r.
Wniosek derogacyjny był rozpatrywany przez KE w powiązaniu ze złożonym wcześniej sprawozdaniem, a informacje i dane zawarte w sprawozdaniu miały istotny i bezpośredni wpływ na decyzję KE co do zgody na możliwość dalszego stosowania przez Polskę obligatoryjnego MPP.
Nie wszystkie bowiem państwa członkowskie dostają zgodę na możliwość stosowania obligatoryjnego MPP. KE wyraziła zgodę na przyznanie Polsce odstępstwa we wnioskowanym zakresie, upoważniającego do stosowania obligatoryjnego MPP przez okres kolejnych 3 lat, z mocą od 1 marca 2022 r.
MPP od 1 marca 2022 r.
W związku z tym, że wniosek legislacyjny (projekt decyzji derogacyjnej) został przedstawiony przez KE 22 lutego 2022 r. przewiduje się, że decyzja derogacyjna zostanie przyjęta przez Radę UE w marcu 2022 r. Jednak kierując się potrzebą zapewnienia ciągłości stosowania w Polsce tego mechanizmu, w treści projektowanej decyzji wykonawczej Rady zawarte zostało uregulowanie potwierdzające jej wcześniejsze stosowanie (tj. od 1 marca 2022 r., zgodnie z wnioskiem derogacyjnym RP).
Przyjmowanie decyzji derogacyjnych dla państw członkowskich w dziedzinie VAT określających wsteczną datę obowiązywania jest dość częstą regułą w procesie legislacyjnym w Radzie.
W związku z tym od 1 marca 2022 r. nie zmieniają się krajowe przepisy dotyczące obligatoryjnego MPP i w dalszym ciągu będzie występował obowiązek stosowania tego mechanizmu na dotychczasowych zasadach, w zakresie towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.
Spadek luki VAT w Polsce
Według danych MF od 2015 r. luka VAT spadła o połowę – z 24 proc. do niewiele ponad 10 proc. w 2020 r. To zasługa efektywnej polityki wdrażania narzędzi uszczelniających i działań KAS. Żaden kraj UE nie zanotował takich rezultatów walki z luką VAT jak Polska.
Według najnowszej prognozy Komisji Europejskiej w trudnym 2020 r. luka VAT w Polsce nie tylko nie wzrosła, ale uległa dalszemu spadkowi do poziomu 10 proc.

Michał Deruś
Rzecznik prasowy
Izby Administracji Skarbowej w Lublinie