Komisja proponuje reformę Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)

Komisarz Algirdas Šemeta odpowiedzialny za zwalczanie nadużyć finansowych powiedział: „OLAF jest kluczowym elementem, jeśli chodzi o ochronę budżetu UE i zwalczania nadużyć finansowych. Przeprowadzając tę reformę mamy zamiar w jeszcze większym stopniu go wzmocnić, poprawić jego skuteczność i możliwości, co przyniesie korzyści wszystkim bez wyjątku obywatelom UE”.
Wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości, stwierdziła: „Wzmocnienie zasad proceduralnych i zabezpieczeń jest niezbędne w celu poprawy przejrzystości i skuteczności dochodzeń, w interesie ochrony pieniędzy europejskich podatników”.
Zwiększenie rozliczalności
Ważnym aspektem dzisiejszego wniosku jest wzmocnienie gwarancji proceduralnych (tj. poszanowania praw podstawowych) dla osób objętych dochodzeniami OLAF-u. Wszystkie takie osoby muszą być świadome swoich praw, jakie przysługują im w okresie, kiedy objęte są dochodzeniem. Prawa osoby objętej dochodzeniem obejmują między innymi prawo do otrzymania streszczenia sprawy będącej przedmiotem dochodzenia, prawo do wyrażenia swoich poglądów, zanim wyciągnięte zostaną wnioski dotyczące tej osoby, prawo do pomocy ze strony wybranej osoby trzeciej oraz prawo do posługiwania się wybranym językiem urzędowym UE. Wprowadzona zostanie również procedura kontroli w przypadku potencjalnego naruszenia praw proceduralnych. Komitet Nadzoru będzie nadal monitorować działalność OLAF-u, dopilnowując, aby dochodzenia prowadzone były przy zachowaniu pełnej niezależności i zgodnie z ustanowionymi zasadami i procedurami.
Zwiększenie wydajności
Jednym z występujących obecnie problemów w dziedzinie zwalczania nadużyć finansowych na szczeblu UE jest niezadowalający poziom następczych działań sądowych w niektórych państwach członkowskich, podejmowanych w związku z dochodzeniami OLAF-u. Komisja stara się zaradzić temu problemowi poprzez zacieśnienie współpracy Urzędu z właściwymi organami państw członkowskich oraz umożliwienie szerszej wymiany informacji dotyczących spraw i powiązanych działań prokuratorskich. Każde państwo członkowskie ma wyznaczyć punkt kontaktowy, który będzie ułatwiać współpracę organów krajowych z Urzędem. Państwa członkowskie powinny ponadto na żądanie składać sprawozdanie na temat środków, jakie podjęły w reakcji na sprawozdanie Urzędu z danej sprawy.
Aby zwiększyć wydajność pracy OLAF-u, Komisja zaproponowała, że w przypadku gdy dochodzenie nie zostanie ukończone w terminie 12 miesięcy, Urząd będzie zobowiązany poinformować Komitet Nadzoru, z jakiego powodu uznaje za konieczne przedłużenie tego terminu.
Dyrektor generalny OLAF-u nadal będzie ostatecznie odpowiedzialny za decyzje dotyczące tego, jakie dochodzenia będzie prowadził Urząd. Komisja proponuje jednak ustanowienie w ramach Urzędu wewnętrznego organu pomagającego w podejmowaniu tych decyzji. Aby zapewnić optymalne wykorzystanie zasobów OLAF-u, wniosek wyjaśnia zasadę de minimis w odniesieniu do decyzji dotyczących dochodzeń. Oznacza to, że przy ustalaniu swoich priorytetów operacyjnych OLAF powinien kierować się skutkami finansowymi podejrzewanego nadużycia. Jeśli jest to bardziej wydajne, dochodzenie w danej sprawie powinno być prowadzone na szczeblu odnośnej instytucji, organu, biura lub urzędu, a nie na szczeblu OLAF-u.
Poprawa współpracy
Komisja podkreśla potrzebę utrzymania pełnej niezależności Urzędu w zakresie prowadzonych przez niego dochodzeń. Równocześnie niezbędna jest ścisła współpraca i wymiana informacji między Urzędem a instytucjami UE, aby zapewnić możliwie najlepszą ochronę interesów finansowych UE. Ustanowiono elastyczną procedurę wymiany poglądów między OLAF-em a Komisją Europejską, Parlamentem i Radą. Celem jest umożliwienie tym instytucjom dyskusji na temat priorytetów strategicznych Urzędu oraz wyrażenia swoich opinii w kwestii skuteczności prac prowadzonych przez Urząd. Dzięki temu zapewniony zostanie ogólny przegląd tego, jak funkcjonuje OLAF, oraz poprawiony zostanie sposób zarządzania Urzędem.
Z uwagi na wysoki poziom zasobów UE przeznaczonych na stosunki zewnętrzne i pomoc międzynarodową rola Urzędu w zakresie ochrony budżetu UE wykracza poza granice UE. Współpraca między OLAF-em a organizacjami międzynarodowymi i organami państw trzecich jest niezbędna dla zapewnienia skuteczności działań poza granicami UE. Dlatego Komisja proponuje, by OLAF został upoważniony do przyjmowania ustaleń administracyjnych z właściwymi służbami w państwach trzecich, we współpracy z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych i właściwymi służbami Komisji.
Równie ważna i wymagająca wzmocnienia jest współpraca z Europejskim Urzędem Policji (Europol) i Zespołem ds. Współpracy Sądowej w Unii Europejskiej (Eurojust). W związku z tym Komisja proponuje również przyznanie OLAF-owi uprawnień do przyjmowania ustaleń administracyjnych z tymi dwiema organizacjami.


Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce