Rola związków zawodowych w lobbowaniu na rzecz polityki godzenia ról rodzinnych i zawodowych kobiet i mężczyzn

Z badań przeprowadzonych w ramach projektu „Godzenie ról rodzinnych i zawodowych kobiet i mężczyzn” wynika, że wiele związków zawodowych w swoich działaniach nie uwzględnia efektów społecznych, wykraczających poza obszar ściśle związany z pracą. Przedstawiciele związków w znacznie węższym zakresie określają swoje obowiązki i możliwości. Działania na rzecz wyrównywania szans kobiet i mężczyzn w miejscu pracy wykraczają poza określone ramy, choć są przez działaczy związkowych dostrzegane i stanowią pewnego rodzaju tło wobec innych, bezpośrednio związanych z pracą zagadnień. Problem godzenia ról i równych szans w opinii niemal wszystkich przedstawicieli instytucji rynku pracy to sprawa państwa, rozumianego jako instytucje władzy centralnej: rządu, parlamentu. Same instytucje rynku pracy nie widzą tutaj możliwości działania i oczekują od państwa, iż będzie wspierać zmianę postaw społecznych wobec dyskryminowanych grup: wobec młodych matek, osób po 50 roku życia, a także ojców, którzy chcieliby bardziej poświęcić się rodzinie, a nie czynią tego z powodu presji społecznej.
Niewielkie zainteresowanie związków zawodowych działaniem na rzecz wprowadzania rozwiązań ułatwiających godzenie ról może wynikać z braku presji ze strony pracowników. Z badań przeprowadzonych w projekcie „Godzenie ról zawodowych kobiet i mężczyzn” wynika, że pracownicy i pracodawcy nie postrzegają kwestii związanych z godzeniem ról jako tematów podlegających negocjacjom z instytucjami rynku pracy. Opinia ta nie wynika z braku zaufania czy negatywnej oceny związków zawodowych: działania związków zarówno przez pracodawców jak i pracowników postrzegane są raczej pozytywnie, choć głównie przez swój dobry wpływ na pracowników.
W mniejszym wymiarze dostrzegany jest pozytywny wpływ związków zawodowych na funkcjonowanie firmy.
W postrzeganiu zakresu działalności związków zawodowych pracownicy i pracodawcy są zgodni. Najczęściej wskazywany, zarówno przez pracodawców jak i pracowników, obszar działalności związków, a także uznawany za obszar najważniejszy to zabieganie o podwyżki wynagrodzeń. Często w kontekście najważniejszych obszarów działania wskazywano również dbanie o przestrzeganie praw pracowniczych, a także obrona pracowników w konfliktach z pracodawcą. Do spektrum aktywności związków zawodowych należą także zdaniem badanych dbanie o dogodne warunki pracy, czas i organizację pracy, organizacja imprez, spotkań integracyjnych. Troska o równe prawa kobiet i mężczyzn w pracy jako działalność związków zawodowych wskazana została przez 35% pracodawców oraz 36% pracowników. Dbałość o wprowadzenie rozwiązań ułatwiających godzenie ról zawodowych kobiet i mężczyzn podobnie – wskazana została przez 26% pracodawców i 33% pracowników. Jednak jedynie niewielkie odsetki respondentów wskazały te sprawy jako najważniejsze aspekty działalności związków.
Problemem wydaje się niedostrzeganie przez firmy, związki zawodowe i pracowników silnej korelacji między życiem zawodowym a rodzinnym. Brak tej wiedzy sprawia, że pracodawcy i pracownicy w zasadzie nie wiedzą, czego mogliby oczekiwać od instytucji rynku pracy. Ponad połowa badanych w projekcie zarówno pracodawców jak i pracobiorców wprost przyznała, że nie wie na czym działania związków zawodowych mogłyby polegać w obszarze godzenie życia rodzinnego i zawodowego, a większość tych, którzy udzielili odpowiedzi poruszała się już w zdefiniowanym obszarze działalności związków zawodowych. Mimo to zarówno pracodawcy jak i pracownicy na poziomie deklaracji uważają, że związki zawodowe powinny odgrywać większą rolę w tym zakresie.

Bartosz Nawrocki