Polityka rodzinna w perspektywie lokalnej

W ramach programu „Dwa + trzy i jeszcze więcej” oferowana jest konkretna pomoc dzieciom z rodzin wielodzietnych między innymi: bezpłatne badania i zajęcia rehabilitacyjne, szczepienia, poradnictwo, bezpłatne lub ulgowe przejazdy środkami komunikacji miejskiej, ulgowe bilety do teatrów, bezpłatny wstęp do Muzeum Miejskiego, ZOO oraz wstęp na kąpieliska. Program adresowany jest do wszystkich wrocławskich rodzin. Z jego oferty mogą korzystać rodziny wielodzietne posiadające na utrzymaniu troje i więcej dzieci w wieku do 24 roku życia. Swym działaniem program obejmuje również samotnych rodziców, opiekunów prawnych, rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka.
Wrocławskie władze wyszły z założenia, że istotna jest praca nie tylko na rzecz rodziny młodej, ale także wielopokoleniowej. W 2009 roku powołano tam Centrum Informacji, które jest kontynuacją działalności Wydziału Zdrowia Urzędu Miejskiego we Wrocławiu, Młodzieżowego Centrum Informacji i Rozwoju oraz projektu Wrocławskie Centrum Seniora. Owocem tych działań było powstanie m.in. Internetowego Radia Seniora i zainicjowanie szeregu prorodzinnych i prospołecznych akcji, takich jak np. „Poświętuj komuś święta”, „Pogadaj z córką”, „Kocham moją babcię” czy „Wrocławski Mundial 2006”. Okazały się one na tyle udane i rozpoznawane w mieście, że narodziła się potrzeba dalszego ich rozwoju, a nawet instytucjonalizacji. W efekcie powstał projekt „Wrocławskie Mediacje”. Dzięki niemu rodziny mogą bez potrzeby udawania się do sądu bezpłatnie próbować dojść do porozumienia przy pomocy mediatora.
Innym przykładem „lokalnej prorodzinności” jest Grodzisk Mazowiecki. W tym niewielkim 40-tysięcznym mieście od ponad roku funkcjonuje Karta Dużych Rodzin. Jak mówi Maria Grabowska, wiceburmistrz Urzędu Miasta Grodzisk Mazowiecki -karta jest pierwszym elementem lokalnej polityki na rzecz rodziny realizowanej przez Radę Miasta Grodziska, a zainicjowanej przez Związek Dużych Rodzin „Trzy Plus”. Rodziny zamieszkałe na terenie gminy, które wychowują trójkę dzieci, mogą korzystać z 50% zniżki na basen i do kina oraz bezpłatnych zajęć w Centrum Kultury. Natomiast rodziny, z co najmniej czwórką dzieci mają ponadto zagwarantowaną komunikację miejską na terenie gminy.
Trzy lata temu władze Grodziska zainicjowały także projekt pt. „Start w dorosłość”. Program ten jest skierowany do dzieci i młodzieży. Stanowi on element gminnego programu profilaktyki, polegającego m. in. na promocji zdrowego trybu życia i zwalczaniu patologii społecznych. Dla przykładu: szkolny program profilaktyczny obejmuje trzy roczniki dzieci, które badane są pod względem zagrożeń i kontaktów z używkami; przez trzy lata prowadzi się z nimi systematyczną pracę. Program „Start w dorosłość” jest częścią Planu Rozwoju Lokalnego Gminy Grodzisk Mazowiecki (w ramach Strategii Rozwoju Gminy Grodzisk Mazowiecki 2003-2013).
Lokalne działania prorodzinne prowadzone są coraz częściej. Gmina Poznań dokłada z własnego budżetu 100 złotych na trzecie i kolejne dziecko. Podobne kroki podjęły także m.in. władze Łodzi i Zielonej Góry.3 By ułatwiać łączenie życia zawodowego z życiem rodzinnym białostocka WSE realizuje obecnie projekt „Elastyczne Przedszkole przy Wyższej Szkole Ekonomicznej”. Chodzi w nim o stworzenie wzorcowej, przyzakładowej placówki opieki nad dzieckiem. Projekt kierowany jest do pracowników uczelni wyższej, a także do studentów.
Główne kierunki polityki rodzinnej wyznaczane są na szczeblu krajowym, ale jej realizacja ma w dużej mierze miejsce na poziomie lokalnych społeczności. Sprzyja temu decentralizacja systemu władzy, demokratyzacja, przypisanie samorządom terytorialnym zadań związanych z kształtowaniem tej ważnej sfery życia społecznego. System lokalny pozwala na bardziej trafne rozpoznanie potrzeb i sytuacji rodzin oraz dostosowanie do niej właściwych środków i metod działania.  

Bartosz Nawrocki