Tylko w Stanach Zjednoczonych, Chinach i Rosji wszystkie 27 państw UE posiada przedstawicielstwa dyplomatyczne. Kryzysy w Libii, Egipcie i Jemenie uwidoczniły znaczenie pomocy konsularnej dla pozostawionych własnemu losowi obywateli innych państw. Dla przykładu, w momencie wybuchu kryzysu w Libii na terenie tego kraju przebywało około 6 000 obywateli UE, ale swoje przedstawicielstwa ma tam zaledwie osiem państw członkowskich. Ochrona konsularna ma znaczenie również w sytuacjach, które mogą się przytrafić każdego dnia, jak zgubienie lub kradzież paszportu, poważny wypadek lub choroba, aresztowanie lub zatrzymanie.
Przebieg procedury
Traktaty UE gwarantują wszystkim obywatelom UE prawo do równego traktowania w zakresie ochrony ze strony organów dyplomatycznych i konsularnych wszystkich państw członkowskich, gdy podróżują oni lub mieszkają poza Unią, a ich kraj nie jest reprezentowany (zob. art. 20 ust. 2 lit. c) i art. 23 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 46 Karty praw podstawowych UE). W niemal każdym kraju świata przynajmniej jedno państwo UE nie ma swojego przedstawicielstwa.
Mimo że 62% Europejczyków oczekiwałoby w ambasadzie innego państwa UE uzyskać taką samą pomoc, jak w ambasadzie swojego kraju, nie wszyscy Europejczycy i urzędnicy konsularni mają świadomość unijnego wymiaru ochrony konsularnej.
W opublikowanym w październiku 2010 r. Sprawozdaniu UE w sprawie obywatelstwa europejskiego (zob. IP/10/1390 i MEMO/10/525) Komisja zobowiązała się do zwiększenia skuteczności prawa obywateli UE do uzyskania pomocy w państwie trzecim przy pomocy środków legislacyjnych i lepszego informowania.
23 marca 2011 r. Komisja uruchomiła specjalną stronę internetową – www.consularprotection.eu – na której obywatele UE podróżujący do państwa poza terytorium UE mogą znaleźć wskazówki i dane kontaktowe najbliższej ambasady (IP/11/355). Ponadto Komisja przed końcem bieżącego roku przedstawi wnioski legislacyjne w celu:
zwiększenia pewności prawnej co do zakresu, warunków i procedur ochrony konsularnej oraz zapewnienia lepszego wykorzystania zasobów, także w czasie kryzysu;
ustanowienia środków koordynacji i współpracy niezbędnych do ułatwienia codziennej ochrony konsularnej obywateli państw członkowskich nieposiadających swojego przedstawicielstwa w danym kraju oraz rozwiązania problemu zwrotu kosztów zapewnionej ochrony konsularnej w sytuacjach kryzysowych.

 

Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce