Instrument „Łącząc Europę” poprawi pozyskiwanie finansowania ze źródeł prywatnych oraz umożliwi wykorzystanie innowacyjnych instrumentów finansowych takich jak gwarancje i obligacje projektowe w celu uzyskania maksymalnego przełożenia środków finansowych UE. Komisja Europejska będzie blisko współpracować z EBI w celu wykorzystania zainteresowania inwestorów rynku kapitałowego możliwościami długoterminowych inwestycji o stałych dochodach.
Łącząc Europę: transport
W ramach instrumentu „Łącząc Europę” inwestycje w unowocześnienie infrastruktury transportowej, utworzenie brakujących połączeń oraz usunięcie wąskich gardeł zasilone zostaną kwotą 31,7 mld euro. Kwota ta obejmuje pulę 10 mld euro zabezpieczoną w ramach Funduszu Spójności na projekty w zakresie transportu w państwach objętych tym funduszem, pozostałe zaś 21,7 mld euro będzie przeznaczone dla wszystkich państw członkowskich na inwestycje w infrastrukturę transportową. Naczelną ideą jest poprawa połączeń pomiędzy poszczególnymi częściami UE w celu ułatwienia poszczególnym państwom wymiany towarowej i przepływu osób.
Dzięki instrumentowi „Łącząc Europę” nasz system transportowy będzie bardziej zrównoważony, ponieważ koncentruje się on na tych formach transportu, które w mniejszym stopniu zanieczyszczają środowisko naturalne. Zapewni również konsumentom większe możliwości wyboru co do sposobu podróżowania.
Tradycyjnie rozwój systemów transportowych w Europie miał wymiar krajowy. UE może odegrać kluczową rolę w koordynacji działań państw członkowskich w zakresie planowania, zarządzania i finansowania projektów transgranicznych. Dobrze działająca sieć stanowi niezbędny element sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku i poprawi konkurencję. Komisja zaproponowała, aby stworzyć korytarze obejmujące najważniejsze projekty transgraniczne. Szacuje się, że do 2020 r. na realizację prawdziwie europejskiej sieci potrzebna będzie kwota 500 mld euro, w tym 250 mld euro na usunięcie wąskich gardeł i uzupełnienie brakujących połączeń w sieci bazowej.
Łącząc Europę: energia
Sektor energetyczny może się cieszyć z faktu, że w transeuropejską infrastrukturę zostanie zainwestowanych 9,1 mld euro, co pomoże w realizacji unijnych celów dotyczących energii i klimatu do 2020 r. Instrument pomoże również usunąć luki w finansowaniu i wąskie gardła w sieci. Dzięki lepszym połączeniom wzajemnym nastąpi dalszy rozwój wewnętrznego rynku energetycznego, co z kolei poprawi bezpieczeństwo dostaw i możliwości przesyłu energii ze źródeł odnawialnych w oszczędny sposób w całej Europie. Obywatele i przedsiębiorstwa powinni móc liczyć na to, że energia będzie zawsze dostępna, a jej ceny – umiarkowane. Środki finansowe udostępnione w ramach instrumentu „Łącząc Europę” będą pełniły rolę dźwigni umożliwiającej pozyskanie finansowania od inwestorów prywatnych i publicznych.
Łącząc Europę: telekomunikacja i ICT
W ramach nowego instrumentu przewidziano niemal 9,2 mld euro na wsparcie inwestycji w szybkie i bardzo szybkie sieci szerokopasmowe oraz ogólnoeuropejskie usługi cyfrowe.
Dzięki finansowaniu w ramach instrumentu projekty staną się bardziej wiarygodne, obniży się również ich profil ryzyka, co pozwoli pozyskać pieniądze ze źródeł prywatnych i publicznych. Ostrożne szacunki wskazują, że finansowanie infrastruktury sieciowej może pobudzić inwestycje o wartości ponad 50 mld euro. Europejska agenda cyfrowa wyznacza cele dotyczące dostępu do sieci szerokopasmowej, zgodnie z którymi do 2020 r. wszyscy powinni mieć dostęp do sieci o przepustowości co najmniej 30 Mb/s, przy czym przynajmniej połowa gospodarstw domowych – do sieci o przepustowości powyżej 100 Mb/s.
Jeśli chodzi o usługi cyfrowe, pieniądze przeznaczone zostaną na dotacje wspierające powstanie infrastruktury potrzebnej do rozbudowy usług w zakresie identyfikacji elektronicznej, elektronicznych zamówień publicznych, elektronicznej dokumentacji leczenia, portalu Europeana, e-sprawiedliwości oraz usług celnych. Pieniądze pozwolą zapewnić interoperacyjność i pokryją koszty utrzymania infrastruktury na szczeblu europejskim, łączącej infrastrukturę poszczególnych państw członkowskich.
Innowacyjne finansowanie oraz inicjatywa w zakresie obligacji projektowych
Unijny budżet stanowi kluczowe narzędzie wsparcia działań na rzecz wzrostu oraz realizacji celów określonych w strategii „Europa 2020”. Lepsze wykorzystanie innowacyjnych instrumentów finansowych jest konieczne w celu spotęgowania efektów finansowanych za jego pomocą działań. Inicjatywa w zakresie obligacji projektowych w ramach strategii „Europa 2020” została opracowana z myślą o osiągnięciu dwojakiego celu: ożywienia rynku obligacji projektowych oraz wsparcia inwestorów realizujących pojedyncze projekty infrastrukturalne poprzez przyciągnięcie funduszy z sektora prywatnego umożliwiających długoterminowe finansowanie zadłużenia. Inicjatywa w zakresie obligacji projektowych ograniczy ryzyko dla inwestorów zewnętrznych zainteresowanych możliwościami długoterminowych inwestycji. Będzie ona zatem działała jak katalizator: pozwoli ponownie otworzyć dłużny rynek kapitałowy, którego potencjał w przypadku inwestycji infrastrukturalnych jest w chwili obecnej w dużym stopniu niewykorzystany za sprawą kryzysu finansowego, a który stanowi istotne źródło finansowania sektora infrastruktury.
Komisja proponuje zatem przeprowadzenie w latach 2012–2013 etapu pilotażowego, który nadal byłby objęty bieżącymi ramami finansowymi. Etap pilotażowy zostanie przeprowadzony na podstawie zmiany rozporządzenia w sprawie sieci transeuropejskich (TEN) oraz decyzji w sprawie programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) i sfinansowany z pozycji w budżecie przewidzianych na te programy do łącznej kwoty 230 mln EUR.
Podobnie jak w przypadku mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka (RSFF) oraz instrumentu gwarancji kredytowych dla projektów TEN-T (LGTT) budżet UE będzie wykorzystany by udostępnić kapitał EBI mający pokryć część ryzyka ponoszonego przez EBI w wyniku finansowania projektów kwalifikowalnych. Budżet UE zabezpieczy część ryzyka w odniesieniu do finansowanych przez EBI projektów, pozostałe zaś ryzyko pokryje już sam bank. W wyniku połączenia funduszy pochodzących z budżetu UE oraz środków finansowych z EBI całkowity dostępny budżet osiągnie kwotę 230 mln euro, co wg oczekiwań pozwoli uruchomić inwestycje w wysokości nawet 4,6 mld euro.
Etap pilotażowy koncentrować się będzie na 5 -10 projektach, skupiając się na tych z nich, które znajdują się na stosunkowo zaawansowanym etapie procedury przetargowej i procesu finansowania, lub tych, które wymagają refinansowania po zakończeniu fazy budowy, w ramach jednego lub większej liczby sektorów docelowych, tj. transportu, energetyki i sieci szerokopasmowych.
Etapem pilotażowym zarządzać będzie EBI.
Pakiet dotyczący instrumentu „Łącząc Europę” wdraża zobowiązania podjęte przez Komisję w ramach propozycji dotyczących wieloletnich ram finansowych z dnia 29 czerwca 2011 r. W skład przyjętego dziś pakietu wniosków wchodzą:
komunikat wiodący w sprawie pakietu na rzecz rozwoju zintegrowanych infrastruktur europejskich,
komunikat w sprawie etapu pilotażowego realizacji inicjatywy w zakresie obligacji projektowych w ramach strategii „Europa 2020”, etap pilotażowy rozpoczyna się w 2012 r.,
komunikat w sprawie ram dla nowej generacji innowacyjnych instrumentów finansowych – unijnych platform instrumentów kapitałowych i dłużnych,
wniosek w sprawie rozporządzenia ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”,
wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wytycznych dla transeuropejskiej sieci transportowej,
wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wytycznych dla transeuropejskiej infrastruktury energetycznej,
wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wytycznych dla transeuropejskich sieci telekomunikacyjnych.