Aby stawić czoła temu rosnącemu zagrożeniu, Komisja zaproponowała nowe podejście polegające na bardziej stanowczej reakcji Europy wobec narkotyków. Podejście to zakłada:
bardziej skuteczne przepisy UE dotyczące nowych substancji psychoaktywnych, umożliwiające UE szybszą reakcję, w tym możliwość wprowadzenia tymczasowego zakazu oraz zwalczanie sprzedaży takich substancji przez Internet;
nowe przepisy unijne pozwalające zwalczać transgraniczny handel narkotykami na mocy przepisów prawa karnego: Komisja doprecyzuje definicję przestępstw i sankcji oraz nałoży na państwa członkowskie bardziej rygorystyczne zobowiązania w zakresie sprawozdawczości;
nowe przepisy UE w celu wzmocnienia kontroli nad substancjami chemicznymi wykorzystywanymi do produkcji narkotyków;
bardziej skuteczne zasady umożliwiające pozbawianie handlarzy narkotyków ich zysków finansowych: w najbliższych tygodniach Komisja zaproponuje przepisy dotyczące konfiskaty i odzyskiwania aktywów powiązanych z poważną przestępczością, w tym handlem narkotykami;
ściślejszą współpracę na szczeblu międzynarodowym, zwłaszcza z krajami tranzytu i produkcji spoza UE, jak również z krajami uznawanymi za główne punkty wejścia dla narkotyków w Europie.
Instrumenty prawne UE stosowane w polityce antynarkotykowej, zwłaszcza do zwalczania handlu narkotykami i kontroli substancji chemicznych wykorzystywanych do produkcji narkotyków oraz dotyczące pojawiających się nowych substancji psychoaktywnych, powstały w latach 2004 i 2005 (decyzje Rady 2004/757/WSiSW oraz 2005/387/WSiSW). Należy zaktualizować te przepisy z powodu ewolucji sposobów handlu narkotykami i pojawienia się nowych substancji.
Dzięki traktatowi lizbońskiemu reakcja Europy wobec narkotyków może być silniejsza i bardziej zdecydowana. Traktat zalicza handel narkotykami do „szczególnie poważnej przestępczości o wymiarze transgranicznym”, co umożliwia przyjęcie dyrektyw ustanawiających normy minimalne odnoszące się do definicji przestępstw oraz kar (art. 83 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Nowe ustawodawstwo, w tworzeniu którego uczestniczyć będzie Parlament Europejski, a wdrażaniu - państwa członkowskie, podlegać będzie kontroli Komisji, a ostatecznie Trybunału Sprawiedliwości UE.
Walka z handlem narkotykami i ich nadużywaniem wymaga zintegrowanego i spójnego podejścia, łączącego politykę w dziedzinie zdrowia publicznego, edukacji oraz politykę społeczną, a także współpracę między organami ścigania oraz współpracę na szczeblu międzynarodowym.
Co najmniej 75,5 mln Europejczyków przyznaje się, że przynajmniej raz w życiu spróbowało marihuany, natomiast do kontaktu z kokainą i amfetaminą przyznaje się odpowiednio 14 mln i 12 mln osób. Wyniki niedawnego badania Eurobarometru na temat stosunku młodych ludzi do narkotyków wskazują, że jeden na trzech młodych mężczyzn (32%) i jedna na pięć młodych kobiet (20%) przyznają, że spożywali marihuanę co najmniej raz w życiu. 57% respondentów uważa, że z łatwością jest w stanie zdobyć marihuanę w ciągu 24 godzin; 22% jest podobnego zdania w odniesieniu do ekstazy i kokainy.
W Europie istnieją różne środki mające na celu zmniejszenie popytu na narkotyki i złagodzenie skutków ich nadużywania. Jednakże między państwami członkowskimi wciąż występują spore różnice. Komisja zareaguje na potrzebę rozszerzenia i usprawnienia usług przeznaczonych dla osób uzależnionych, opracowując nowe narzędzia pozwalające na podniesienie norm jakości w zakresie profilaktyki narkotykowej, leczenia oraz działań ograniczających szkody.
Ciągły dialog z państwami trzecimi ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia konkretnych rezultatów w zakresie redukcji spożycia narkotyków i zwalczania handlu narkotykami. UE skonsoliduje swoje działania w zakresie pomocy zewnętrznej i współpracy z najważniejszymi regionami na świecie (takimi jak Ameryka Łacińska, państwa Karaibów i Afryki, Stany Zjednoczone oraz Federacja Rosyjska).

Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce