Jeśli chodzi o nowy Europejski Instrument Sąsiedztwa i nowy Instrument Pomocy Przedakcesyjnej, komisarz ds. rozszerzenia i polityki sąsiedztwa, Štefan Füle, oświadczył: „Te nowe instrumenty pozwolą nam jeszcze lepiej reagować w przyszłości na potrzeby i ambicje naszych partnerów. Dzięki nowemu Europejskiemu Instrumentowi Sąsiedztwa i nowemu Instrumentowi Pomocy Przedakcesyjnej wsparcie dla naszych sąsiadów stanie się szybsze i bardziej elastyczne, co umożliwi większe zróżnicowanie pomocy i zapewni zachęty dla tych, którzy osiągają najlepsze wyniki. Wsparcie to będzie jednocześnie nadal zapewniać sukces procesu demokratyzacji i usprawniać rozwój gospodarczy i społeczny w naszym najbliższym sąsiedztwie, a także wspierać proces reform w krajach przygotowujących się do członkostwa w UE.”
Wnioski budżetowe będą wspierać nowe podejście Komisji – „Program działań na rzecz zmian” – którego celem jest koncentracja pomocy UE na mniejszej liczbie sektorów, poprzez wspieranie demokracji, praw człowieka i praworządności oraz stymulowanie trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu.
W ramach zasady zróżnicowania UE przyzna większą ilość środków finansowych tym obszarom, w którym pomoc może odnieść największy skutek: najbardziej potrzebującym regionom i krajom, w tym państwom niestabilnym. Państwa, które mogą wygenerować zasoby wystarczające na zapewnienie własnego rozwoju, nie będą już otrzymywać dwustronnych dotacji, lecz skorzystają z nowych form partnerstwa i będą nadal otrzymywać środki z programów tematycznych i regionalnych. Ich uzupełnieniem będą różne innowacyjne moduły współpracy, takie jak łączenie dotacji i pożyczek.
Jedną z głównych innowacji i kluczowym narzędziem polityki zewnętrznej jest nowy Instrument Partnerstwa. Jego celem będzie promowanie interesów UE i stawianie czoła głównym wyzwaniom globalnym. Pozwoli on także UE na realizację celów wykraczających poza współpracę na rzecz rozwoju z państwami uprzemysłowionymi, gospodarkami wschodzącymi oraz państwami, w których UE ma ważne interesy.
Przyjęte dziś teksty stanowią wnioski legislacyjne dotyczące wdrożenia wieloletnich ram finansowych przedstawionych przez Komisję w dniu 29 czerwca 2011 r. w dziedzinie działań zewnętrznych. Pakiet obejmuje pełen zakres wsparcia zewnętrznego w ramach budżetu UE i składa się ze: wspólnego komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: „Globalny wymiar Europy”, wniosków legislacyjnych dotyczących dziewięciu instrumentów geograficznych i tematycznych oraz wspólnego rozporządzenia wykonawczego.
Łączna wnioskowana kwota na wspomniane dziewięć instrumentów to 96 249,4 mln euro na lata 2014–2020 (w cenach bieżących).
Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA): 14 110 mln euro
Europejski Instrument Sąsiedztwa (ENI): 18 182 mln euro
Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI):23 295 mln euro
Instrument Partnerstwa (PI): 1 131 mln euro
Instrument na rzecz Stabilności (IfS): 2 829 mln euro
Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR): 1 578 mln euro
Instrument Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego: 631 mln euro
Instrument na rzecz Grenlandii: 219 mln euro
Europejski Fundusz Rozwoju (EFR, poza budżetem UE): 34 276 mln euro
Pakiet zostanie przekazany do Parlamentu Europejskiego i Rady i ma zostać przyjęty w 2012 r. (Więcej informacji na temat różnych instrumentów znajduje się w MEMO/11/878)
Podejście zróżnicowane
Zróżnicowanie będzie stosowane najpierw w państwach objętych DCI i ENI. W ramach DCI proponuje się, by 17 krajów o średniowysokim dochodzie (Argentyna, Brazylia, Chile, Chiny, Kolumbia, Kostaryka, Ekwador, Kazachstan, Iran, Malezja, Malediwy, Meksyk, Panama, Peru, Tajlandia, Wenezuela i Urugwaj) oraz 2 kraje o średnioniskim dochodzie, których PKB przekracza 1 % globalnego PKB (Indie, Indonezja) przeszły do nowych partnerstw, które nie opierają się na pomocy dwustronnej. Gospodarki wschodzące, zwłaszcza takie jak Chiny, Brazylia i Indie, są obecnie uważane za partnerów UE w zakresie reagowania na globalne wyzwania.
Instrument Sąsiedztwa i Instrument Pomocy Przedakcesyjnej
W kontekście nowego podejścia do europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) nowy instrument ENI zapewni ukierunkowane wsparcie tym samym 16 krajom partnerskim, które były objęte Europejskim Instrumentem Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI). Zgodnie z zasadą zróżnicowania oraz zasadą „więcej za więcej” ENI umożliwi zacieśnienie stosunków z krajami partnerskimi i przyniesie wymierne korzyści zarówno UE, jak i jej partnerom w dziedzinach takich jak demokracja i prawa człowieka, praworządność, dobre rządy, trwały wzrost gospodarczy i społeczny oraz stopniowa integracja gospodarcza w ramach unijnego jednolitego rynku.
UE będzie nadal wspierać państwa objęte procesem rozszerzenia poprzez nowy Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA), na podstawie pozytywnych doświadczeń zdobytych w trakcie wdrażania obecnego instrumentu. IPA pomoże tym państwom wdrożyć kompleksowe strategie reform, niezbędne do przygotowania się do przyszłego członkowstwa, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy regionalnej, wdrażania prawodawstwa i standardów UE, zdolności do zarządzania politykami wewnętrznymi Unii po przystąpieniu oraz realizacji wymiernych korzyści społeczno-gospodarczych w krajach będących beneficjentami pomocy. Planuje się większe wykorzystanie innowacyjnych rozwiązań dotyczących finansowania, uzgodnionych z międzynarodowymi instytucjami finansowymi, w których środki finansowe UE będą działać jak katalizator, stymulując inwestycje w infrastrukturę.

Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce