Statystyki ZUS pokazują, że od czasu wydłużenia urlopu rodzicielskiego liczba ojców, którzy decydują się skorzystać z tego uprawnienia, cały czas rośnie. Od kwietnia 2023 roku urlop rodzicielski trwa o 9 tygodni dłużej. Obowiązuje przy tym zasada, że mama i tata mają po 9 tygodni urlopu, których nie mogą przenieść na drugiego opiekuna. Niewykorzystana część urlopu przepada.

Przed wprowadzeniem tej zasady mężczyzna na rodzicielskim był rzadkością. Zmiana prawa dała tatom impuls do tego, by bardziej zaangażować się w opiekę nad dziećmi. W 2024 roku z urlopu skorzystało już prawie 1,9 tys. panów z województwa lubelskiego, w ubiegłym roku – niemal 2,7 tys., a od stycznia do kwietnia bieżącego roku – prawie 1,2 tys.

Równi w domu – równi w pracy

Fundacja Share The Care we współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych prowadzi kampanię „Równi w domu – Równi w pracy. To się wszystkim opłaca”. Kampania buduje świadomość, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy to dwie strony tej samej monety. Pokazuje, że na tej równowadze korzystają kobiety, mężczyźni, dzieci, a także pracodawcy, społeczeństwo i gospodarka.

Mężczyźni, którzy zaangażowali się w tę kampanię, nie mają wątpliwości, że urlop rodzicielski wpłynął na ich rodziny bardzo pozytywnie. – Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku, gdy najpierw dziecko leży, potem podnosi głowę… mija dosłownie chwila i chodzi. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko – wspomina Michał Wiśniewski. Ojcowie, którzy zdecydowali się na urlop rodzicielski, podkreślają, że opieka nad maluchem to nie tylko budowanie wartościowych relacji, ale też pełnoetatowa praca. – Zdecydowanie zyskałem do tego jeszcze większy szacunek. Z perspektywy czasu widzę też, jak ważne jest systemowe wsparcie tych decyzji. Ogromną rolę w tym, czy ojcowie realnie korzystają z urlopów rodzicielskich, mają postawa pracodawcy i kultura organizacyjna. Tym, którzy mają urlop rodzicielski przed sobą albo wciąż się wahają, życzę odwagi, żeby się jednak zdecydować, bo to doświadczenie, które zostanie z nami na zawsze – podkreśla Mateusz Piórko.

Tata na urlopie ojcowskim

Oprócz urlopu rodzicielskiego tatusiowie mają też do dyspozycji dwutygodniowy urlop ojcowski. To rozwiązanie funkcjonuje od kilkunastu lat i jest już dość rozpowszechnione. Zmniejsza się jednak odsetek mężczyzn, którzy z niego korzystają, a nie uzasadnia tego sam spadek liczby urodzeń w Polsce.

W 2024 roku zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało prawie 7,7 tys. mężczyzn z województwa lubelskiego, w ubiegłym roku 6,4 tys., a od stycznia do kwietnia 2026 roku – 2,1 tys.

Przewodnik ZUS po zasiłkach dla rodziców

Dla przyszłych i obecnych rodziców ZUS przygotował specjalny poradnik, dzięki któremu jest im łatwiej odnaleźć się w gąszczu przepisów ubezpieczeniowych. Opiekunowie dzieci znajdą w nim najważniejsze informacje o ubezpieczeniach społecznych i o tym, jakie świadczenia mogą z nich otrzymać. Publikacja opisuje szczegółowo zasady korzystania z:

● zasiłku macierzyńskiego,

● zasiłku chorobowego z powodu niezdolności do pracy w trakcie ciąży

● zasiłku opiekuńczego, który przysługuje na opiekę nad chorym dzieckiem.

Odnosi się do aktywności takich jak praca na etat, zlecenie czy prowadzenie własnej firmy oraz innych mniej typowych sytuacji. Poradnik jest dostępny m.in. na stronie internetowej zus.pl (link).

Małgorzata Korba

rzecznik ZUS w województwie lubelskim