Komisja Europejska zaleca przyjęcie podstawowych zasad dotyczących gazu łupkowego

Zaleceniu towarzyszy komunikat, w którym zbadano możliwości i wyzwania związane z wykorzystaniem szczelinowania w celu wydobycia węglowodorów. Oba dokumenty są częścią szerszej inicjatywy Komisji, której celem jest wprowadzenie zintegrowanych ram polityki w zakresie klimatu i energii na okres do roku 2030.
Komisarz ds. środowiska Janez Potočnik powiedział: W niektórych częściach Europy z gazem łupkowym wiąże się duże nadzieje. Jest on jednak także źródłem obaw społeczeństwa. W odpowiedzi na wezwanie do działania Komisja opracowała podstawowe zasady, których przestrzeganie pomoże państwom członkowskim w rozwiązywaniu problemów związanych z ochroną środowiska i zdrowiem oraz zapewni operatorom i inwestorom przewidywalne warunki prowadzenia działalności.
Uzupełniając w razie potrzeby stosowne istniejące prawodawstwo UE, w zaleceniu wzywa się państwa członkowskie w szczególności do:
• wcześniejszego planowania i oceny potencjalnych łącznych skutków przed udzieleniem koncesji;
• starannej oceny skutków i zagrożeń dla środowiska naturalnego;
• zapewniania integralności odwiertów odpowiadającej kryteriom najlepszych praktyk;
• sprawdzania jakości lokalnej wody, powietrza i gleby przed rozpoczęciem szczelinowania w celu monitorowania wszelkich zmian i sprostania pojawiającym się zagrożeniom;
• kontroli emisji do atmosfery, w tym emisji gazów cieplarnianych, przez wychwytywanie gazów;
• informowania społeczeństwa o chemikaliach stosowanych w poszczególnych odwiertach; oraz
• zapewnienia, aby operatorzy stosowali najlepsze praktyki przez cały okres realizacji projektu.
Komisja będzie nadal ułatwiać wymianę informacji między państwami członkowskimi, przemysłem i organizacjami społecznymi w odniesieniu do ekologiczności działań związanych z gazem łupkowym.
Państwa członkowskie proszone są o zastosowanie zasad w ciągu sześciu miesięcy. Począwszy od grudnia 2014 r., powinny one co roku informować Komisję o wprowadzonych środkach. Komisja będzie monitorować realizację zalecenia, korzystając z publicznie dostępnej tablicy wyników, która umożliwi porównanie sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich. Po 18 miesiącach sprawdzi skuteczność tego podejścia.
Konwencjonalny gaz ziemny jest uwięziony w podziemnych złożach. W przypadku gazu łupkowego sytuacja wygląda inaczej – jest to również gaz ziemny, ale uwięziony wewnątrz skał. Aby go uwolnić, konieczne jest wytworzenie w skale szczelin. Doświadczenie w intensywnym szczelinowaniu hydraulicznym na dużą skalę w UE jest dotychczas niewielkie. Działanie to polega na wtłoczeniu dużej ilości wody z piaskiem i chemikaliami do odwiertu w celu wywołania pęknięcia skały i ułatwienia wydobycia gazu. Dotychczasowe doświadczenia w Europie dotyczą głównie nieintensywnego szczelinowania hydraulicznego w niektórych złożach konwencjonalnych i złożach gazu zamkniętego, z wykorzystaniem głównie odwiertów pionowych. Stanowi to tylko niewielką część działalności związanej z wydobyciem ropy naftowej i gazu w UE. Operatorzy testują obecnie tę metodę w UE, korzystając z doświadczeń z Ameryki Północnej, gdzie intensywne szczelinowanie hydrauliczne jest szeroko stosowane.
Należy odpowiednio zarządzać skutkami i zagrożeniami dla środowiska. Ponieważ wydobycie tej samej ilości gazu, co w przypadku odwiertu konwencjonalnego, wymaga większej liczby odwiertów na większym obszarze, łączne skutki tego działania należy właściwie oceniać i łagodzić.
Większość aktów prawnych UE dotyczących ochrony środowiska powstała przed zastosowaniem praktyki intensywnego szczelinowania hydraulicznego. Z tego powodu pewne aspekty środowiskowe nie zostały w pełni uwzględnione w obowiązującym prawodawstwie UE. Taka sytuacja jest źródłem obaw społecznych i wymaga działania na poziomie UE.

Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce